Porady rehabilitanta

Zapraszamy do zapoznania się z poradami rehabilitanta po rozwinięciu odpowiedniej zakładki.

Poniżej kilka przemyśleń i porad dla rodziców chcących zminimalizować problemy z kręgosłupem swoich pociech w dorosłym życiu.

Część 1 :

Z przerażeniem patrzę, jak coraz częściej przychodzą do naszego gabinetu rodzice z dziećmi w różnym wieku, ale nawet te bardzo małe –zaledwie kilku letnie maja poważne wady kręgosłupa. Wielokrotnie bywa tak, że niejeden 70 latek ma lepszy kręgosłup niż dzieciak 12-15 letni. Szukając przyczyn niejednokrotnie dochodzę do wniosku, ze w znacznym stopniu winę za to ponoszą nie tylko dzieci ale  i rodzice. Wiele błędów rodzicielskich skutkuje potem skrzywieniem kręgosłupa u jego dziecka. Kilka najbliższych publikacji poświęcimy właśnie kręgosłupowi. Powiemy jakich błędów unikać  i co robić, aby kręgosłup służył nam przez długie lata. Dzisiejszy tekst dotyczy naszych najmłodszych obywateli. W kolejnych zajmiemy się nieco starszymi osobami.

Wady postawy ujawniają się na ogół dopiero w wieku szkolnym, jednak „pracuje się” na nie latami – od dnia narodzin.  Większość z nich (np. niewielkie boczne skrzywienie kręgosłupa, okrągłe plecy czy wystające łopatki)  ma swoje źródła w niewłaściwych nawykach, braku ruchu i błędach, których można uniknąć. Przyczyną  problemów może być nawet … wada wzroku albo nieprawidłowy zgryz!

Sylwetka dziecka zaczyna się kształtować już w brzuchu mamy. W pierwszych 3-4 miesiącach życia płodu powstają zalążki układu kostnego. Czy będzie on dostatecznie mocny, zależy to od mamy malca. Jeśli dba o siebie, dba też o swoje nienarodzone dziecko. Od początku ciąży powinna więc: wypoczywać, gimnastykować się, dużo czasu spędzać na świeżym powietrzu, jadać warzywa, owoce, nabiał i ryby, bo w nich znajdują się korzystne dla rozwoju płodu witaminy oraz mikro- i makroelementy. Najważniejsze to kwas foliowy (np. folik), witamina D3, jod (np. feminatal) oraz wapń (np. calcium D3).

Po przyjściu na świat maluch najpierw wypycha plecy do tyłu (to dlatego, że w brzuchu mamy miał tzw. pozycję embrionalną, czyli jego kręgosłup swym kształtem przypominał literę “c”), a gdy uczy się chodzić – wypina brzuszek do przodu. Te zmiany sylwetki związane są z łapaniem równowagi. Około 6. roku życia kręgosłup zaczyna przyjmować prawidłowy kształt – z profilu przypomina dwie rozciągnięte, stojące na sobie litery “s” – ale tak naprawdę ostatecznie ukształtuje się około 18. roku życia. Gdy maluch idzie do szkoły, dla kręgosłupa zaczyna się trudny czas. To okres szybkiego wzrostu dziecka. Mięśnie nie nadążają za rozwojem kośćca i nie stanowią wystarczającej podpory dla kręgosłupa. A wtedy właśnie zmienia się tryb życia młodego człowieka: mniej czasu poświęca zabawom na podwórzu, bieganiu, a więcej godzin spędza w ławce lub przy komputerze, często przyjmując niewłaściwą pozycję. Dziecko siedzące przy biurku na podkulonych nogach (lub na zgiętej nodze) i podpierające przechyloną głowę na dłoni to bardzo częsty widok.
Drugi krytyczny moment to okres dojrzewania. Zmiana proporcji ciała i dotychczasowego środka ciężkości powoduje, że nastolatki zaczynają wypinać brzuch. Dziewczęta garbią się, by ukryć rosnący biust, a chłopcy – by zatuszować nagły skok wzrostowy. Gdy przyzwyczają się do złej postawy, trudno będzie ich od niej odzwyczaić, poza tym utrwalą się skrzywienia kręgosłupa. Jeśli wada postawy jest wcześnie wykryta (odstępstwo od pionu w przypadku kręgosłupa jest mniejsze niż 10 stopni i dziecko ma 7-8 lat), często wystarczą ćwiczenia korekcyjne i zmiana nawyków malca.

kręgosłup dziecka trzeba dbać od dnia narodzin. W 1 roku życia najważniejsze jest to, by mu nie szkodzić:  nie układać niemowlęcia na poduszce, nie nosić go stale na tym samym ramieniu, nie sadzać, gdy nie jest jeszcze na to gotowe.

  • wpajaj dziecku prawidłowe nawyki. Jeśli 2, 3 latek nauczy się oglądać bajki w pozycji półleżącej, będzie tak robił także później, co w końcu odbije się na jego kręgosłupie. Ucz dziecko, że trzeba trzymać się prosto, nie wolno podkładać nóżki pod pupę ani zakładać nogi na nogę. Dziecko nie powinno też siedzieć ze zwieszonymi nogami – stopy muszą opierać się o podłogę.
  • Zachęcaj do ruchu. Wspinanie się na drabinki, bieganie, jazda na trzykołowym rowerku – to wszystko jest bardzo ważne dla rozwoju mięśni, także tych, które tworzą rodzaj gorsetu, utrzymującego kręgosłup w prawidłowej pozycji.
  • Pozwól dziecku się wiercić.Siedzenie mocno obciąża odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Dzieci wiedzą co robią, kręcąc się i zmieniając pozycję – po prostu go odciążają.
  • Zapisz dziecko na basen.Pływanie to jedyny w stu procentach symetryczny sport: angażuje w tym samym stopniu mięśnie po obu stronach ciała.
  • Kontroluj nóżki.Zdarza się, że jedna noga jest dłuższa od drugiej. W przypadku dziecka nawet niewielka, 1 centymetrowa różnica w długości kończyn powoduje przekrzywienie miednicy nawet o 10 stopni, a w konsekwencji skrzywienie kręgosłupa, które z czasem może się pogłębić. Dysproporcję trzeba wyrównywać dobranymi przez ortopedę wkładkami do butów. Długość nóżek powinien sprawdzić pediatra lub ortopeda – ktoś, kto nie ma wprawy, nie jest w stanie zrobić tego samodzielnie.

Chcesz sprawdzić, czy twoje dziecko ma problemy z kręgosłupem? Zrób w domu prosty test. Jeśli cokolwiek cię zaniepokoi – zgłoś się szybko do ortopedy.

  • Poproś, by dziecko w samych majteczkach stanęło tyłem do ciebie. Przyjrzyj się, czy ma ramiona na tej samej wysokości i równe łopatki. Jeśli któreś ramię jest bardziej pochyłe, a któraś z łopatek niżej, sygnalizuje to wadę postawy. To samo dotyczy bioder. Gdy któreś jest bardziej wypchnięte w bok, mamy powód do zmartwienia.
  • Powiedz, żeby dziecko wykonało skłon do przodu, jakby chciało chwycić dłońmi palce stóp, ale nie zginało nóg w kolanach. Obejrzyj teraz dokładnie jego plecy – powinny być jednakowo wysklepione po jednej i po drugiej stronie kręgosłupa (każda asymetria jest niepokojąca). Przejedź kciukiem po kręgosłupie, delikatnie naciskając. Różowa linia, która się pojawi, powinna być prosta.
  • Na koniec niech dziecko stanie do ciebie bokiem. Zobacz, czy plecy nie są zbyt okrągłe (garbate), a brzuch zanadto wypięty.

Tyle na dzisiaj. Na kolejne porady zapraszamy za tydzień.

Jeśli macie Państwo jakieś pytania lub wątpliwości – piszcie śmiało . Postaramy się na bieżąco odpowiadać na Wasze pytania.

Część 2 :

Dzisiaj porozmawiamy o naszych pociechach w wieku szkolnym i błędach jakie one i my popełniamy masakrując dziecku kręgosłup.

Wzrastający z roku na rok procent dzieci z wadami postawy, zmusza rodziców (i nie tylko) do głębszego i szerszego zainteresowania się problematyką profilaktyki wad postawy. I nie będzie nowością informacja, iż sprawne mięśnie, między innymi brzucha i pleców, pomagają utrzymać zdrowy kręgosłup i prawidłową postawę ciała. Zaburzenie równowagi napięcia mięśni występują już u najmłodszych, a przecież to prawidłowy balans pozwala nam utrzymać pozycję pionową oraz wykonywać ruchy proste i bardzo złożone.

U dziecka mięśnie brzucha i pleców rozwijają się stopniowo, w sobie właściwym, naturalnym tempie. Postawę dziecka możemy ocenić dopiero przy pierwszych samodzielnych próbach stania. Kręgosłup posiada wtedy wykształcone tzw. przodowygięcie w odcinku szyjnym i lekkie tyłowygięcie w odcinku piersiowo-lędźwiowym. Prawidłową postawę małego dziecka charakteryzują lekko zaokrąglone lub zupełnie płaskie plecy, kończyny dolne ustawione w lekkim zgięciu w stawach biodrowych i kolanowych. Brzuch, w związku z bardzo słabymi mięśniami wchodzącymi w skład jego ściany, jest mocno uwypuklony. Jeśli dziecko jest zdrowe, nie ma sensu w jakiś specjalny sposób ćwiczyć z nim. Zachęcajmy natomiast jak najczęściej naszego malucha do zabaw ruchowych, pozwólmy mu na swobodne, ale bezpieczne  poznawanie świata. Najlepiej, gdy zaangażujemy się w jego zabawę, co przyniesie korzyści również i naszemu kręgosłupowi.

Co powinno niepokoić rodziców?

Zmiany w postawie dziecka w wieku przedszkolnym postępują powoli , a znaczne uwypuklenie brzucha, zaokrąglenie pleców, odstawanie łopatek, wysunięcie barków i głowy ku przodowi są wadliwe, dlatego należy im przeciwdziałać.

W okresie szkolnym należy zwrócić uwagę na dwa krytyczne okresy rozwojowe, w których powstaje lub ujawnia się najwięcej wad postawy (M.Kutzner-Kozińska 1988).

Pierwszy okres przypada na wiek 5 – 7 lat, gdy nasz przedszkolak idzie do szkoły i zmienia dotychczasowy tryb życia. Porzuca w dużej mierze swobodny, indywidualnie regulowany rytm „wysiłek-odpoczynek” i przechodzi w narzucony, kilkugodzinny system przebywania w pozycji siedzącej.

Drugi okres krytyczny w kształtowaniu postawy ciała dziecka, to wiek dojrzewania, charakteryzujący się intensywnym przyrostem wysokości ciała. Na początku wydłużają się kończyny dolne, a mniej więcej w rok później rośnie tułów. Narusza to dotychczasową równowagę, zmienia proporcje ciała oraz istniejący uprzednio układ środków jego ciężkości. Siła mięśni odpowiedzialnych za postawę ciała jest niewystarczająca. Brzuch znów się uwypukla, plecy są często nadmiernie okrągłe, a głowa pochylona ku przodowi.

Koniec okresu dojrzewania, to równocześnie ponowne kształtowanie się dobrej postawy. Następuje ostateczne uformowanie przodowygięcia w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, brzuch znowu staje się płaski, silnie rozwija się tkanka mięśniowa. Niestety wraz ze zmianą postawy ciała w układzie mięśni antagonistycznych pojawiają się bardzo często inne zmiany fizjologiczne, które stanowią otwartą drogę dla rozwoju patologii.

Powyżej 35 roku życia może ponownie wystąpić pogorszenie. U dorosłych dominują jednak bóle związane z nieprawidłowymi zmianami zachodzącymi głównie w krążkach międzykręgowych, zmiennością w ich kształcie, czyli tzw. dyskopatia. Dzieci mają częściej problem z nieprawidłowym kształtem krzywizn kręgosłupa.

Przypomnijmy najczęstsze wady postawy:

  • plecy okrągłe wrodzone lub nabyte. U dzieci w młodszym wieku szkolnym często przyczyną „pleców okrągłych” jest dystonia mięśniowa (zaburzenie równowagi napięć mięśniowych mięśni grzbietu) i zaniedbanie prawidłowej postawy
  • plecy wklęsłe. Istota tej wady polega na pogłębieniu lordozy lędźwiowej, a sylwetkę charakteryzuje pogłębione wygięcie odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Wada ta może być wrodzona lub nabyta. Wśród wad nabytych najczęściej obserwuje się plecy wklęsłe na tle dystonii mięśniowej. Mięśnie brzucha, pośladkowe wielkie oraz zginacze stawu kolanowego są osłabione, natomiast mięśnie grzbietu odcinka lędźwiowego i zginacze stawu biodrowego są nadmiernie napięte i często przykurczone
  • plecy wklęsło-okrągłe. Wada postawy, w której występują równocześnie cechy charakterystyczne dla pleców okrągłych i wklęsłych
  • skoliozy, czyli boczne skrzywienia kręgosłupa różnego typu.
  • błędy postawy. W wadach postawy często spotyka się nieodpowiednie ustawienie głowy, asymetrię barków czy wadliwe ułożenie i odstawanie łopatek. Takie odchylenia zalicza się do błędów postawy.

Zapobieganie i przeciwdziałanie wadom postawy

Skutki nie korygowanych wad, choć świetnie tolerowane latami, potrafią prowadzić do nieodwracalnych i stale pogarszających się deformacji,  zmian zwyrodnieniowych stawów, kręgów, są też początkiem bardzo bolesnych niewydolności, mających niezwykle poważne konsekwencje w wieku dorosłym, a nie rzadko już wcześniej, w okresie dojrzewania. Do tego dochodzą jeszcze względy estetyczne,  również uciążliwe.

Czy rodzice mogą zauważyć wadę postawy?

Nie zawsze. W szkołach odbywają się bilanse zdrowia, czyli okresowe badania, dzięki którym lekarz czy pielęgniarka mogą wykryć większość nieprawidłowości. Zwróćmy jednak uwagę, czy dziecko nie pochyla się nadmiernie do przodu, jak siedzi przy oglądaniu telewizji, jaką ma postawę, kiedy swobodnie stoi, jak ustawione są barki i łopatki, czy plecy i kręgosłup nie są zbyt wypukłe, czy nie ma asymetrii w postawie ciała.

Czego nie lubi kręgosłup dziecka?

Niewskazane jest podnoszenie ciężkich przedmiotów w pozycji stojącej, na wyprostowanych nogach, z pochylaniem tułowia do przodu. Zawsze należy robić to z pozycji kucznej. Ważne jest przestrzeganie prawidłowej postawy ciała przy pracy i w czasie odpoczynku, utrzymywanie prawidłowej pozycji siedzącej przy odrabianiu lekcji i przerwy. Dlatego warto parę słów poświęcić krzesłom i fotelom. Dobry fotel w części lędźwiowej będzie wygięty zgodnie z kształtem lordozy lędźwiowej, musi też być stabilny i odpowiedniej wysokości (do wysokości łopatek). Kiedy stopy pewnie dotykają podłogi, a nie wiszą w powietrzu, wtedy całe ciało jest ustawione pewnie i stabilnie, miednica i kręgosłup utrzymują prawidłową pozycję. Alternatywą dla fotela z oparciem jest tzw. klękosiad, który przez swoją konstrukcję wymusza utrzymanie prawidłowej pozycji siedzącej. Prawidłowa i stabilna pozycja siedząca wpływa też na precyzję pracy naszych rąk – im stabilniejsza pozycja, tym łatwiej np. pisać długopisem, ołówkiem  na pierze lub używając klawiatury.

Ciężkie plecaki również mają negatywny wpływ na kręgosłup. Stałe przeciążenia nie są wskazane dla młodego układu kostnego. Idealnie byłoby, gdyby uczniowie mogli zamienić kilogramy podręczników na laptopy! Noszenie torby na jednym ramieniu również może być niekorzystne dla postawy ciała, lepszy jest plecak obciążający symetrycznie oba ramiona. Pilnujmy, by dzieci unikały niewłaściwej pozycji kręgosłupa szyjnego, a więc ciągłego pochylania głowy do przodu, na przykład w czasie czytania, szkodliwej dla ciała pracy z notebookiem położonym na kolanach, gdy głowa jest cały czas pochylona, a kręgosłup nienaturalnie wygięty i sytuacja ta trwa nawet kilka godzin! Taka pozycja utrzymywana przez długi czas może w przyszłości prowadzić do dyskopatii, dlatego warto ciągle przypominać, by nasza pociecha siedziała prawidłowo. Istnieją już specjalne podstawki na biurka, pod książkę czy też specjalne biurka, z częścią blatu nachyloną pod kątem, żeby uniknąć ciągłego pochylania głowy.

Profilaktyka wad postawy

Jednym z głównych czynników zapobiegających wadom postawy jest ruch. Nasz kręgosłup stworzony został do pełnienia funkcji podporowej, nośnej i ruchowej, a my za dużo czasu w ciągu dnia spędzamy siedząc. Pozostajemy w jednej ulubionej pozycji, co może powodować powolne przeciążanie struktur kręgosłupa, bądź wadliwe ustawienia ciała, a w konsekwencji dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa. Zaobserwujmy budzące się ze snu zwierzęta, które przeciągają się, kulą, wyciągają i dopiero ruszają w dalszą drogę.

Spróbujmy i my! Nauczenie już we wczesnym dzieciństwie, a następnie wyrabiane nawyku utrzymania prawidłowej postawy ciała we wszystkich czynnościach życia, zwłaszcza tych, w których kręgosłup mógłby być przeciążony. Przypominajmy ciągle dzieciom o prawidłowej postawie, bowiem jest szansa, że „zakoduje się” ona w mózgu i stanie się odruchowa. Czasem zdarza się, że mięśnie przedniej powierzchni klatki piersiowej wskutek długotrwałego utrzymywania nieprawidłowej postawy są już przykurczone, do tego dołącza się osłabienie rozciągniętych mięśni grzbietu. Wtedy, niestety, samo przypominanie o prawidłowej postawie już nie wystarczy, muszą być włączone ćwiczenia mające na celu rozciągnięcie mięśni piersiowych i wzmocnienie mięśni grzbietu. Takie ćwiczenia opracowuje lekarz lub fizjoterapeuta, dla każdego pacjenta indywidualnie.

 

 

Zakresem naszego działania obejmujemy miejscowości :
Łapanów, Gdów, Kłaj, Wieliczka, Dobczyce, Myślenice, Kraków, Niepołomice, Targowisko, Łapczyca, Bochnia, Królówka, Sobolów, Trzciana, Łąkta, ŻegocinaLimanowa, Zakopane, Nowy Sącz, Rabka, Kasina Wielka, Mszana Dolna,  i wiele innych z małopolski .